Təhsil sahəsində ən azı 5 il işləyən və elmi araşdırmaları, məqalələri dərc olunan adamlar təhsil eksperti adı qazana bilər.
Bunu Dövlət İmtahan Mərkəzinin (DİM) İdarə Heyətinin sədri Məleykə Abbaszadə “Asan TV”nin efirində deyib. O bildirib ki, bu məsələdə ekspertin təcrübəsi əsas olmalıdır.
Qeyd edək ki, bundan əvvəl də DİM sədri ekspertləri tənqid edib. Sonuncu dəfə tərəflər arasında atışma imtahan suallarının çətinliyi ilə bağlı olub. İndi isə M.Abbaszadə ekspertlərin kritriyalarını açıqlayıb. Bəs özləri bununla razılaşmırmı? DİM sədri kimin ekspert olub-olmadığını müəyyənləşdirə bilərmi?
Musavat.com-a açıqlama verən təhsil eksperti Fuad Hacıyev məsələyə sərt reaksiya verib: “Məleykə xanım imtahanların təşkili və DİM-in fəaliyyəti ilə bağlı işlərə fokuslansa, düşünürəm ki, daha faydalı olar. “Kim təhsil eksperti sayılsın” məsələsi çox geniş anlayışdır və bunu yalnız bir neçə formal kriteriya ilə ölçmək düzgün deyil.
Təsəvvür edin, bir insan 5 il işləyib, elmi məqalələri də var. Amma idarəçilik bacarığı, psixoloji yanaşması, dünya görüşü, insanlarla ünsiyyət qabiliyyəti yoxdur. Sadəcə oxuyub və mexaniki şəkildə işləyib. Bu avtomatik onu ekspert edirmi? Məncə yox.
Təhsil sahəsində elə insanlar var ki, illərlə minlərlə tələbə ilə işləyib, ailələrlə ünsiyyətdə olub, universitet sistemlərini yaxından tanıyıb, böhran vəziyyətlərini idarə edib və real nəticələr göstərib. Əsl ekspertlik də bir az burada başlayır. Təhsil sadəcə diplom və məqalədən ibarət deyil, insan tanımaq və doğru yön vermək bacarığıdır.
Düzdür, bəzi məsələlərlə mən də razıyam. Məsələn, bu gün sosial şəbəkədə ali təhsili belə olmayan, 19-20 yaşlı gənclərin özünə “təhsil eksperti” deməsi doğru deyil. İnsanlara məsləhət vermək üçün minimum təcrübə və məsuliyyət hissi olmalıdır. Amma bütün bunları tənzimləyəcək qurumun DİM olduğunu düşünmürəm. DİM-in əsas işi imtahan keçirməkdir, ekspert adı paylamaq yox”.
Dosent İlham Əhmədov mövzu ilə bağlı Musavat.com-a bildirib ki, son illər Azərbaycanda “təhsil eksperti” anlayışı geniş yayılsa da, onun elmi və peşəkar sərhədləri hələ də tam müəyyənləşməyib. Onun sözlərinə görə, media və sosial şəbəkələrdə özünü ekspert kimi təqdim edənlərin sayı artsa da, ekspertlik yalnız görünür olmaq və fikir bildirməklə ölçülməməlidir. Həqiqi ekspert mürəkkəb sistemləri təhlil edən, səbəb-nəticə əlaqələrini müəyyənləşdirən və həll yolları təklif edən peşəkar şəxsdir.
İlham Əhmədov qeyd edib ki, təhsil sistemi pedaqogika, psixologiya, sosiologiya, idarəetmə və texnologiya kimi sahələrin kəsişməsində formalaşan mürəkkəb bir sahədir. Buna görə də yalnız iş təcrübəsi ekspert olmaq üçün kifayət etmir. Onun fikrincə, təhsil eksperti sistemi elmi, sosial və idarəetmə baxımından analiz etməyi, proqnoz verməyi və inkişaf modelləri hazırlamağı bacarmalıdır.
Dosent vurğulayıb ki, peşəkar təhsil eksperti analitik düşüncə, elmi tədqiqat aparmaq, data təhlili etmək, beynəlxalq təhsil modellərini müqayisə etmək və gələcək tendensiyaları qiymətləndirmək bacarıqlarına sahib olmalıdır. O hesab edir ki, müasir dövrdə ekspert süni intellektin təhsilə təsiri, rəqəmsal transformasiya və gələcəyin peşələri ilə bağlı məsələləri də dərindən bilməlidir. Bununla yanaşı, ekspert mürəkkəb məsələləri sadə və aydın formada izah etməyi, manipulyasiyadan uzaq danışmağı bacarmalıdır.
İlham Əhmədovun sözlərinə görə, Azərbaycanda əsas problemlərdən biri yalnız ekspert azlığı deyil, həm də ekspertiza böhranıdır. O bildirib ki, sistemli təhsil analitikası zəifdir, müstəqil tədqiqat mərkəzləri azdır və elmi debat mühiti tam formalaşmayıb. Bu səbəbdən ekspertlik çox vaxt elmi fəaliyyətlə deyil, şəxsi nüfuz və mediatik görünürlüklə əlaqələndirilir.
Dosent hesab edir ki, yeni dövrdə təhsil eksperti multidissiplinar düşüncəyə, texnoloji savadlığa və data əsaslı yanaşmaya malik olmalıdır. Onun fikrincə, Azərbaycanda təhsil ekspertləri üçün peşə standartları hazırlanmalı, müstəqil analitika mərkəzləri və təhsil siyasəti laboratoriyaları yaradılmalıdır. O sonda qeyd edib ki, ekspert anlayışı emosional şərhlər və şəxsi tanınma üzərində qurularsa, təhsil siyasəti də təsadüfi və qeyri-elmi xarakter daşıyacaq.
Afaq Mirayiq,
Musavat.com
