İrəvana niyə getmərəm?
Dövlət 44 günlük müharibədə qisasını aldı, barışmaq da, bağışlamaq da onun ixtiyarındadır…
Birinci Qarabağ savaşı (mənə görə bu tarix Xankəndidə ilk “miatsum” mitinqindən, yəni 1987-ci ilin 13 fevralından hesablanmalıdır) başlayan ərəfədə Ermənistanda idik. Soxaya qalmış Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin (DQMV) dörd bir yanından yuxarı sinif şagirdlərini SSRİ-nin bir neçə paytaxtına səfərə aparmışdılar. Bakıdan sonra İrəvana, oradan Tiflisə, oradan da Kiyevə getdik.
Ermənilər Bakıda özlərini “quzu balası” kimi aparsalar da, İrəvan havasında dəyişdilər, bir neçə saatlıq gəzintidə bizə iynəli sözlərlə çox ilişdilər. İndiyədək yadımdadır, “Razdan” stadionun yanından avtobusla keçəndə erməni gid rus aksenti ilə “Bu da “Ararat”ın “Neftçi”yə həmişə qalib gəldiyi “Razdan” stadionudur” deyəndə ermənilər bizi qıcıqlandırmaq üçün alqışlamağa başladılar. Maraqlananlar üçün deyim ki, erməni əlbəttə ki, yalan deyirdi. Həm SSRİ çempionatının Birinci liqasında, həm yüksək liqada “Neftçi” Ermənistanda da “Ararat”a qalib gəlib. (Statistiklər üçün maraqlı başqa bir rəqəmi də təqdim edirəm. Yüksək liqada bu iki komanda 44 dəfə qarşı-qarşıya gəlib. “Neftçi”12, ermənilər 16 oyunda qalib gəlibmiş, digər oyunlar heç-heçə bitib). Nə isə, Ermənistanda ermənilərin çıxardığı hoqqalar onunla nəticələndi ki, bir neçəmiz indi Paşinyanın xəyanət yuvası deyib dağıtmağa çalışdığı Eçmiədzin kilsəsini ziyarətdən imtina etdik. Bu gərginlik isə iki sutka qaldığımız Kiyevdə partlaq verdi, vağzalda ermənilərlə möhkəm dava düşdü…
İşğal illərində məlum, Azərbaycandan Ermənistana gedənlər mediada sərt tənqid hədəfi olurdular, amma bu səfərlərin iki xalq arasındakı münasibətlərə qətiyyən “istisi-soyuğu” yox idi. Bəzi tədbirlər olurdu ki, erməni QHT nümayəndələri də Bakıya gəlirdi, şəxsən mən bu cür səfərlərə normal baxırdım. Çünki bilirdim ki, bu səfərlərin arxasındakı niyyət nə olursa-olsun, nə ermənin ürəyi bizimlə düzələcək, nə Azərbaycan düşməni bağışlayacaq. Sonrakı dövrlərdə bizim ziyalıları da bu işə qoşdular, Şuşaya Polad Bülbüloğlunun da daxil olduğu bir heyət getdi. Bu isə adamları incitdi, işğal olunmuş şəhərimizə qonaq kimi getmək ciddi etirazlar doğurdu. Heyətdə olan yeganə şuşalı Bakıya qayıtdıqdan bir müddət sonra ağır ürək əməliyyatı da keçirdi. Ürəyi dözmədi…
Belə bir dövrdə oldu ki, bəziləri guya Azərbaycandan incidiyi üçün “Ermənistana gedəcəm” deyə bəyanatlar verdi. Kimsə Ermənistana getmədi, çünki onu düşmən ölkədə nə gözləyən vardı, nə də qarşılayacaq adam. İndi də o fikirdəyəm ki, səbəb nə olursa-olsun, bunu həmin dövrdə dilə gətirmək çox böyük ayıb idi. Azər Qaraçənlinin belə adamlar və çağırışlar haqda yazdığı yazısının başlığı yaddaşımda qalıb: “Cəhənnəmə yaxşı yol…”
Beş illiyini qeyd etməyə hazırlaşdığımız 44 günlük tarixi zəfər Ermənistanın yalançı tarixlərinin üzərindəki pərdəni götürdü, ermənilərin beli qırıldı, dilləri qurudu. Dövlət babanın bu yöndə diplomatiyası və siyasəti aydındır, Ermənistana bəzi QHT nümayəndələrinin səfərləri də bu baxımdan normal qiymətləndirilməlidir. Daha müzakirə olunacaq Qarabağ məsələsi yoxdur, indi gündəmi Azərbaycan dövləti müəyyənləşdirir- Zəngəzur dəhlizi, Ermənistan konstitusiyasının dəyişdirilməsi və sair. Ona görə son səfər Azərbaycanda fərqli, Ermənistanda isə tam başqa reaksiya doğurub. Ermənistan hakimiyyətinin yüksək səviyyədə təşkil etdiyi görüş xalqlar arasındakı münasibətlərə heç bir ciddi dəyişiklik vəd etmir. Erməni ilə bizim barışmamız bəlkə də Qiyamətə qalıb. Çünki iki Qarabağ savaşında övladını, ərini, qardaşını torpağa qurban verənin yarası qaysaqlamayıb. Biz ermənilərin dağıtdığı Şuşa(və digər rayonlarda) qəbiristanlıqda doğmalarımızın məzarını hələ də tapa bilmirik. Kimsə millətlər arasında əbədi düşmənçilik istəməz, bunu bir dəfə də yazmışam, amma lütfən, kimsə şəhid ailələrinin eşidəcəyi səslə “barışıq” deməsin. O şəhid doğmalarını heç nədən üzməyə gərək yox. Ortada barışıq-filan yoxdur, yalnız Azərbaycan dövlətinin xoş niyyəti, təklifləri var. BBC-nin İrəvanda bir müddət əvvəl keçirdiyi sorğuda ermənilər yenə “qan-qan” deyib, Paşinyanı xəyanətkar adlandırıb, Vaşinqtonda imzaladığı sənədləri yamanlayıblar…
Xalqlar arasında barışıq bir ilin, beş ilin işi deyil. Şəxsən mənə dəvət gəlsə, Ermənistana getmərəm, çünki onlarla danışacaq sözüm yoxdur. Sözümüzü 44 günlük müharibədə şəhidlər, qazilər, bu işi bütün ciddiyyəti və məsuliyyəti ilə aparan Prezident İlham Əliyev deyib.
Dövlət 44 günlük müharibədə qisasını aldı, indi bağışlamaq da onun ixtiyarındadır…
Nazim SABİROĞLU,
Musavat.com
