Bu gün – aprelin 30-da Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasında (indiki Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti) törədilən qanlı terror aktının 17-ci ildönümüdür.
2009-cu ildə baş verən bu dəhşətli hadisə nəticəsində 12 günahsız insan – müəllim və tələbələr qətlə yetirildi, 13 nəfər isə müxtəlif dərəcəli xəsarətlər aldı. Bu faciə Azərbaycan cəmiyyətinin yaddaşına silinməz iz buraxdı. Hadisədən sonra aparılan istintaq çərçivəsində 4 nəfər, o cümlədən 3 Gürcüstan vətəndaşı həbs olundu. Məhkəmə hökmü ilə onlardan üçü ömürlük azadlıqdan məhrum edildi, biri isə uzunmüddətli həbs cəzası aldı. Lakin məhkəmə prosesində ortaya çıxan bir sıra məqamlar bu işin qaranlıq tərəflərinin hələ də qalmaqda olduğunu göstərir. Belə ki, təqsirləndirilən şəxslərin heç biri terror aktı törədilən anda hadisə yerində olmadığını bildirib. Onlar – Nadir Əliyev, Cavidan Amirov və Nəcəf Süleymanov istintaq zamanı ağır işgəncələrə məruz qaldıqlarını, Fərda Qədirovla terror əlaqələrinin olmadığını ifadə ediblər. Buna baxmayaraq, o zamankı Ağır Cinayətlərə Dair İşlər üzrə Məhkəmənin hökmü dəyişməz qaldı. 3 nəfərə ömürlük, Ariz Qabulova isə 11 il həbs cəzası verildi.
Nadir Əliyevin vəkili Hüseynxan Mustafayev Musavat.com-a demişdi ki, yerli məhkəmələrdə nəticə əldə edə bilmədikdən sonra Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinə müraciət ediblər. Şikayət qəbul olunsa da, sonradan səbəb göstərilmədən baxışdan çıxarılıb. Aradan 17 il keçməsinə baxmayaraq, bu qanlı terror aktı ilə bağlı bir çox suallar hələ də açıq qalır: Bu hadisənin əsl motivi nə idi? Fərda Qədirov kim idi? Psixoloji problemi olan tək qatil, yoxsa xüsusi hazırlıq keçmiş terrorçu?
O, tək hərəkət edirdi, yoxsa arxasında daha böyük bir plan və təşkilat dayanırdı? Hadisədən sonra onun öldürülməsi ehtimalı hansı ssenariləri gizlədir? Rəsmi istintaq versiyasına görə, terror aktı erməni xüsusi xidmət orqanlarının sifarişi əsasında həyata keçirilib. İddia olunur ki, cinayətin təşkilatçısı erməni əsilli Gürcüstan vətəndaşı Mardun Qumaşyandır. Onun vasitəçiliyi ilə Fərda Qədirova silah verilib, maliyyə vəd olunub və terror aktı planlaşdırılıb. İstintaq həmçinin Fərda Qədirovun ruhi xəstə olduğunu, əvvəlcədən videomüraciət yazaraq Azərbaycan cəmiyyətinə nifrət bəslədiyini bildirdiyini açıqlayıb. Həmin video sonradan ictimaiyyətə təqdim olunub. Lakin bu versiya da bir çox suallara aydınlıq gətirmir. Ən mühüm məqamlardan biri isə hadisənin vaxtı və hədəfidir. Terror aktı Azərbaycanın neft gəlirlərinin sürətlə artdığı, ölkənin iqtisadi baxımdan gücləndiyi bir dövrdə baş verdi. Neft Akademiyasının seçilməsi isə təsadüfi görünmür. Neft Akademiyası bir növ Azərbaycanın strateji gücünün simvolu idi. Bu baxımdan ADNA terroru sadəcə bir fərdin cinayəti idi, yoxsa daha geniş geosiyasi oyunun tərkib hissəsi? Üstündən 17 il ötsə də, bu gün suallar cavabsızdır. 17 il keçsə də, ADNA terroru açılmamış bir sirr olaraq qalır.
E.Məmmədəliyev,
Musavat.com
