İkinci Qarabağ savaşından sonra ölkə başçısının göstərişi ilə yağı tapdağından azad olunmuş bütün şəhərlərimizin Baş planı hazırlanır. 30 il sahiblərinə həsrət qalan yurd-yuvalarımızda müasir infrastruktur layihələrinin reallaşması üçün bütün tədbirlər görülür.
Prezident İlham Əliyevin də dediyi kimi, biz artıq Böyük Qayıdışın astanasındayıq. Dövlət başçısının ötən ilin 2 fevral tarixli “Azərbaycan 2030: sosial-iqtisadi inkişafa dair Milli Prioritetlər”in təsdiq edilməsi ilə bağlı Sərəncamında da bunun öz əksini tapması, bu proseslərin növbəti onillikdə ölkənin sosial-iqtisadi inkişafına dair beş milli prioritetdən biri kimi müəyyən edilməsi Azərbaycan dövlətinin bu işə nə dərəcədə böyük önəm verdiyinin bariz nümunəsidir.
Ölkə başçısının 4 yanvar 2021-ci il tarixli Fərmanı ilə işğaldan azad edilmiş ərazilərdə dayanıqlı məskunlaşma üçün müasir və layiqli həyatın təmin edilməsi, bütün sahələrdə quruculuq, bərpa və abadlıq işlərinin aparılması, habelə təhlükəsiz yaşayışın, səmərəli fəaliyyətin və rifahın davamlı artmasının dəstəklənməsi məqsədilə Qarabağ Dirçəliş Fondu yaradıldı. Bu Fond Azərbaycan Respublikasının işğaldan azad edilmiş ərazilərinin bərpası və yenidən qurulması, habelə dayanıqlı iqtisadiyyata və yüksək rifaha malik regiona çevrilməsi istiqamətində həyata keçirilən tədbirlərə maliyyə dəstəyi göstərilməsini və sərmayələrin cəlb edilməsini, bu sahədə dövlət-özəl tərəfdaşlığının inkişafını təmin edən, eləcə də ölkə daxilində və xaricində zəruri təşviqat işlərini həyata keçirən publik hüquqi şəxsdir.
Bütün bunlardan əlavə, Azərbaycanda ilk dəfə olaraq “ağıllı şəhər” və “ağıllı kənd” konsepsiyası tətbiq olunur. “Ağıllı kənd” layihəsi ilkin olaraq Zəngilan rayonunun Ağalı kəndində artıq uğurla icra olunur. Qeyd etmək lazımdır ki, “ağıllı şəhər” və “ağıllı kənd” konsepsiyası özündə Azərbaycan Respublikasının şəhər və kəndlərində göstərilən xidmətlərin keyfiyyətinin, təhlükəsizliyinin, səmərəliliyinin artırılmasını, informasiya texnologiyalarının tətbiqini, habelə həmin xidmətlər üzrə mövcud resursların effektiv istifadəsini və idarə olunmasının təmin edilməsini şəhər və kənd yerlərində dayanıqlı inkişafı ehtiva edir.
Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda yenidənqurma və bərpa işləri sırasında ən mühüm yeri ərazilərin elektrik enerjisi ilə təmin olunması, bərpaolunan və yeni enerji mənbələrinin yaradılması tutur. Bu sahədə artıq Azərbaycan beynəlxalq münasibətlər sistemində enerji təchizatı və enerji ixracı ilə bağlı təcrübəyə malikdir. Müstəqillik dövrünün ilk illərindən başlayaraq Azərbaycan yerləşdiyi coğrafi məkanda enerji resurslarının yaradılması, karbohidrogen ehtiyatlarının ölkə xaricinə boru kəmərləri vasitəsilə nəql olunması işində bir çox beynəlxalq əhəmiyyətli layihələri uğurla icra etmişdir. Ölkədə son illər ənənəvi enerji mənbələri ilə yanaşı, bərpaolunan və yeni enerji mənbələrindən də əsasən, su və günəş enerjisindən istifadə olunmasına başlanılmışdır. Qarabağda yeni enerji infrastrukturunun yaradılmasında da bu təcrübədən uğurla istifadə olunur. Bütövlükdə, Qarabağ “yaşıl enerji” zonası kimi elan edilmişdir.
Məlum olduğu kimi, işğal zamanı Qarabağda mövcud avtomobil yolları tamamilə yararsız vəziyyətə düşmüşdür. Yeni nəqliyyat-kommunikasiya xətlərinin inşası və tarixən mövcud olmuş yolların bərpası da yenidənqurma işlərinin tərkib hissəsidir. Bu istiqamətdə dəmir və avtomobil yolları vasitəsilə Naxçıvanla Azərbaycanın qərb rayonlarının birləşdirilməsi və Zəngəzur dəhlizinin işə düşməsi əsas hədəflərdən biridir. Naxçıvan Muxtar Respublikasına çıxışa imkan verən Zəngəzur nəqliyyat dəhlizinin Azərbaycan tərəfindəki Horadiz-Cəbrayıl-Zəngilan-Ağbənd hissəsinin layihəsi hazırlanır və paralel olaraq tikintisi aparılır. Avtomobil yolunun 2024-cü ildə başa çatdırılması nəzərdə tutulur. Sözügedən avtomobil yolunun uzunluğu 123, 8 kilometr olacaqdır.
Nəqliyyat infrastrukturunun qurulması istiqamətində aparılan işlər sırasında Qarabağda hava nəqliyyatının təşkili və yeni hava limanlarının inşası olduqca vacib məqamlardan hesab edilir. Gələcəkdə insanların daha rahat və tez daşınması, eləcə də strateji yüklərin vaxtında çatdırılması məqsədilə bu regionda hava limanlarının tikintisi strateji əhəmiyyətə malikdir. Bu məqsədlə artıq Füzuli Beynəlxalq Hava Limanının tikintisi uğurla başa çatdırılmışdır.
Növbəti hava limanının təməli Laçın rayonunda qoyulmuşdur. Mürəkkəb dağlıq relyefə malik olan Laçın rayonunda belə bir strateji nəqliyyat infrastrukturunun yaradılması gələcəkdə bu istiqamətdə daşımaların daha da effektiv aparılmasına xidmət edəcəkdir. Zəngilanda isə hava limanının tikintisi nəqliyyat qovşağı baxımından olduqca vacibdir. Çünki Zəngilan Ermənistan, İran və Naxçıvanla sərhəddə yerləşir. Məhz burada istər dəmir yolu, istərsə də avtomobil yolları ilə daşımalarda tədarük və dəyişmə məntəqlərinin olacağı təqdirdə hava limanı vasitəsilə yüklərin ölkədən xaricə əsasən Türkiyə, Gürcüstan və Rusiyaya daşınması daha səmərəli olacaqdır. Beləliklə, Qarabağda enerji, nəqliyyat və şəhərsalma işləri vahid konsepsiya əsasında həyata keçirilir.
