İmkanlarımız və potensialımız daxilində sülhə və təhlükəsizliyə töhfə verməyə çalışırıq

Prezident İlham Əliyev BMT-nin ölkəmizdə yeni təyin olunmuş rezident əlaqələndiricisi xanım Vladanka Andreyevanı qəbul edərkən bir daha bildirmişdir ki, əgər Ermənistana qarşı vaxtında sanksiyalar tətbiq edilsəydi müharibə baş verməzdi

44 günlük İkinci Qarabağ müharibəsi dünyada cərəyan edən proseslərə, ədalət və beynəlxalq hüquq məfhumlarına hansı prizmadan yanaşıldığına aydınlıq gətirdi. Rəsmi Bakı daim ən yüksək tribunalardan bəyan edirdi ki, beynəlxalq hüququn norma və prinsipləri bütün dövlətlərə eyni şəkildə tətbiq edilməli, vahid mexanizm müəyyənləşdirilməlidir.

Dövlət başçısı İlham Əliyev BMT-nin ölkəmizdə yeni təyin olunmuş rezident əlaqələndiricisi xanım Vladanka Andreyevanı qəbul edərkən bir daha 30 ilə yaxın dövrün reallıqlarına diqqəti yönəldərək bildirmişdir ki, beynəlxalq səviyyədə tanınan ərazilərimizdən erməni qoşunlarının dərhal, tam və qeyd-şərtsiz çıxarılması tələbi Təhlükəsizlik Şurasının çox mühüm siyasi bir jesti idi. Lakin əfsuslar olsun ki, bu qətnamələr icra olunmamışdır. Bəzi hallarda qətnamələr qısa müddət ərzində icra olunur, lakin bizə gəldikdə onlar beynəlxalq iştirakçılar tərəfindən ümumiyyətlə, icra olunmamışdır. Xüsusilə bizi narahat edən və Azərbaycan cəmiyyətinin anlamaqda çətinlik çəkdiyi məsələ o idi ki, bu qətnamələri qəbul edənlər, Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvü olan beş ölkədən üçü ATƏT-in Minsk qrupuna həmsədr olan və hələ də həmsədrlik edən ölkələrdir: “Onlar özləri bu qətnamələri qəbul etmişdir. Bu qətnamələrin həyata keçirilməsinə imkan yaratmaq üçün onların mandatı var idi. Lakin əfsuslar olsun ki, 28 il ərzində Minsk qrupu çox imkanları əldən verib. Bir çox hallarda mən Ermənistana qarşı sanksiyaların tətbiq edilməsi məsələsini qaldırmışdım. Çünki düşünürdüm ki, bu, toqquşmanın, müharibənin qarşısının alınması üçün bir yol ola bilərdi.”

30 ilin işğalına 44 günlük İkinci Qarabağ müharibəsində tarixi Zəfərimizlə son qoyulması Azərbaycanın regionda, dünyada yeri və roluna yeni əlavələr etdi, qalib, yeni reallıqlar yaradan ölkə olaraq diktə edən tərəf kimi çıxış etməsini şərtləndirdi. Azərbaycan bir daha işğalçı Ermənistana və ona 30 il azmış kimi bu gün dəstək verməkdə davam edən dövlətlərə mesajlarını çatdırdı. Bəyan etdi ki, əgər ədalət meyarı qorunsa, beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə əməl edilsə və bunun üçün bütün dövlətlərə eyni şəkildə tətbiq olunacaq vahid mexanizm müəyyənləşdirilsə münaqişəli məsələlər zamanında, ən əsası sülh yolu ilə, müharibə olmadan öz həllini tapa bilər. Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin 30 il həllini gözləməsi maraqları üst-üstə düşməyən dövlətlərin ikili siyasətinin nəticəsi kimi dəyərləndirilə bilər. Münaqişənin həllində vasitəçilik missiyasını yerinə yetirmək məqsədilə yaradılan ATƏT-in Minsk qrupu istər 30 illik işğal, istərsə də postmüharibə dövründə funksiyasını dərk etmək istəmirsə, mandatına uyğun olaraq neytrallığı qorumursa, bunun artıq geniş şərhə ehtiyacı yoxdur. Son hadisələr də bunun bir daha təsdiqi oldu. Bakıda akkreditə olunmuş diplomatik korpus və beynəlxalq təşkilatların nümayəndələri Şuşaya səfər edir, ABŞ, Fransa və Rusiya səfirləri bu səfərə qatılmırlar. Bu, ədalətsizlik, ikili siyasət, qeyri-səmimilik deyilmi? Bəyanatlarda Azərbaycanın tarixi Qələbəsi dəstəklənir, sözdən əmələ keçmək lazım olanda isə seyrçi mövqedə dayanmaq çıxış yolu hesab edilir. Vətən müharibəsindən öncə ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədr dövlətlərinin fəaliyyətsizliklərinə, işğalçını adı ilə çağırmaq istəmədikləri üçün bunu birtərəflilik prinsipinin qorunması kimi ört-basdır etmələri o qədər də ciddiliyə alınmasa da, amma bu gün tamamilə fərqli reallıqlar yaşanır. Artıq işğalçını adı ilə çağırmağa ehtiyac yoxdur. Azərbaycan Ordusu dövlət başçısının, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin qətiyyəti sayəsində 44 gündə işğala son qoydu, 28 ildən artıq icrasını gözləyən BMT qətnamələrini təkbaşına icra etdi, haqq, ədalət bərpa olundu. Bu gün yeganə məqsəd ermənilərin işğaldan azad edilmiş ərazilərimizdə törətdikləri vəhşilikləri dünya ictimaiyyətinə elə həmin dövlətlərin, təşkilatların təmsilçilərinin vasitəsilə çatdırmaqdır. Dövlət başçısının tapşırığına uyğun olaraq diplomatların, jurnalistlərin işğaldan azad edilmiş ərazilərimizə səfərləri təşkil olunur.

Azərbaycan hər zaman Ermənistana və ona havadarlıq edən dövlətlərə reallıqlarla barışmağa, sülhə, təhlükəsizliyə töhfələr verməyə çağırışlar edir. Dövlət başçısı İlham Əliyev daim bildirir ki, dünya xalqlarının üzləşdiyi problemlərin həlli üçün beynəlxalq hüquqa hörmət, siyasi müstəvidə yer alan aktual məsələlərə ədalət prinsipləri baxımından yanaşılması daha vacibdir.

Beynəlxalq sülh və təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsində fundamental rol oynamış və davamlı olaraq beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə ciddi riayət edilməsi istiqamətində fəaliyyətini gücləndirən Qoşulmama Hərəkatı dünyanın nizamını pozan terrorçuluğa, separatizmə, milli və ərazi münaqişələrinin alovlanmasına qarşı mübarizədə BMT-nin rolunun gücləndirilməsinə çox böyük əhəmiyyət verir və onun potensialından tam istifadə olunması üçün səylərin göstərilməsini vacib hesab edir. Bu çağırışlar səsləndirilir ki, müasir geosiyasi reallıqlara cavab verən daha demokratik, məhsuldar, səmərəli, şəffaf və təmsilçiliyi təmin edən orqana çevrilməsi üçün BMT Təhlükəsizlik Şurasında islahatların aparılması çox aktualdır.

44 günlük İkinci Qarabağ müharibəsində Zəfərimiz, bunun təsdiqi olan 10 noyabr üçtərəfli Bəyanatı Azərbaycanın hərbi-siyasi Qələbəsinin, Ermənistanın kapitulyasiyasının dünyaya təqdimatı oldu. Yazının əvvəlində də qeyd etdiyimiz kimi, 1993-cü ildə BMT Təhlükəsizlik Şurası Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərindən dərhal, tam və qeyd-şərtsiz çıxarılmasını tələb edən dörd qətnamə qəbul edib. Qoşulmama Hərəkatı, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və ATƏT daxil olmaqla bir sıra nüfuzlu beynəlxalq təşkilatlar da buna bənzər qərar və qətnamələr qəbul edirlər. Lakin Ermənistan aparıcı beynəlxalq təşkilatların tələblərinə məhəl qoymayıb. Beləliklə, Ermənistanın yeganə məqsədi status-kvonun saxlanılmasından və işğalın möhkəmləndirilməsindən ibarət olub.

Son illərdə isə Ermənistan danışıqlar prosesini məqsədli şəkildə pozaraq “yeni ərazilər uğrunda yeni müharibə” planlarını açıq-aşkar büruzə verirdi. Dövlət başçısı İlham Əliyev bunu ən yüksək tribunalardan bəyan etsə də, dünyanın aparıcı dövlətləri, nüfuzlu beynəlxalq təşkilatlar bunu eşitməzdən gəldilər. Təbii ki, işğalçıya dəstək əsas məqsəddirsə, həqiqəti eşitməyə və bunun üçün zəruri olan addımları atmağa ehtiyac olmayacaq. Bu baxımdan Ermənistana dəstək olan dövlətlər 30 ilə yaxın müddətdə danışıqlar prosesinin uzanmasına və bununla da Ermənistanın vaxt qazanmasına nail oldular. Amma sual olunur: Ermənistan nə əldə etdi? İşğalçı dövlət düşünürdü ki, himayədarlarının dəstəyi ilə silahlanaraq, işğal etdikləri torpaqlarımızda istehkamlar quraraq Azərbaycanın öz ərazilərini geri almasını mümkünsüz edəcək. Təbii ki, bu onların sadəcə xəyalları idi. Necə ki, illərdir «yenilməz erməni ordusu» mifini yaradaraq bildirirdilər ki, münaqişənin həllində müharibə variantına üstünlük verilərsə məğlub tərəf Azərbaycan olacaq. Münaqişənin həllində vasitəçilik missiyasını yerinə yetirən ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədr dövlətləri məsələnin hərbi yolla həllinin mümkünsüzlüyünü bəyan edirdilər. Azərbaycan 44 günlük Vətən müharibəsində tarixi Zəfəri ilə münaqişənin hərbi yolla həllinin mümkün olduğunu, Azərbaycan Ordusunun dünyanın ən güclü orduları sırasında yer aldığını nümayiş etdirdi. Beləliklə, Azərbaycan 30 illik münaqişəyə son qoydu, hərbi-siyasi yollarla özünün ərazi bütövlüyünü və tarixi ədaləti bərpa etdi. Dağlıq Qarabağ münaqişəsi tarixə qovuşdu. Ölkə Prezidenti «Azərbaycanın şanlı Qələbəsi beynəlxalq hüququn, ədalətin və Qoşulmama Hərəkatı dəyərlərinin təntənəsidir» söyləyərək bu inamı da ifadə edir ki, Azərbaycan ədalət və beynəlxalq hüququn müdafiəsi sahəsində əlindən gələni əsirgəməyəcək.

Qeyd olunan qəbulda «İndi müharibə bitib, münaqişə həll olunub, bu baş verənlər haqda danışılası heç bir məsələ qalmayıb» söyləyən dövlət başçısı İlham Əliyev qeyd etmişdir ki, artıq gələcəyə baxmalıyıq. Hazırda əsas narahatlığımız dağıdılmış, tamamilə viran qoyulmuş ərazilərin bərpasıdır: «Əlbəttə ki, biz Birləşmiş Millətlər Təşkilatı ilə bu məsələlərdə, humanitar vəziyyətlə bağlı məsələlərdə, işğaldan azad olunmuş ərazilərin bərpasına dair planlarımızla bağlı gələcək əməkdaşlığa ümid edirik.»