Eyyub Hüseynov deyir ki, məktəblərdə satış zamanı kassa çeklərinin verilməsi təmin olunsun ki…
Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi (AQTA) təhsil müəssisələrinin qida bloklarında yoxlamalar aparacaq. Musavat.com xəbər verir ki, bu barədə Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi məlumat yayıb. Bildirilib ki, Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə uşaqların sağlam və təhlükəsiz qidalanmasının təmin edilməsi məqsədilə təhsil müəssisələrində tətbiq olunan orta sutkalıq qida normalarına uyğun olaraq bəzi qida məhsullarının istifadəsinə məhdudiyyətlər müəyyən edilib.
Müəyyən olunmuş tələblərə əsasən, uşaqların qidalanması zamanı sağlamlıq üçün risk yarada biləcək bir sıra məhsulların təhsil müəssisələrində istifadəsi qadağan edilib.
Qadağan olunan məhsullar sırasında termiki emaldan keçməmiş ət, quş əti və balıq məhsulları, sup məhsullar və onlardan hazırlanan qidalar, vəhşi heyvan və çöl quşlarının əti, qabığı çirkli və zədələnmiş yumurta, həmçinin ev şəraitində hazırlanmış qidalar yer alır. Bundan başqa, pasterizə olunmamış süd və süd məhsulları, palma, pambıq və raps yağları, hidrogenləşdirilmiş yağlar və marqarinlər (bəzi hallarda istisna olmaqla), fritür yağlarında qızardılmış qidalar, eləcə də sirkə, xardal, qıtıqotu, acı bibər və müxtəlif ədviyyələrin istifadəsi də qadağan olunub.
Eyni zamanda, acı souslar, ketçup və mayonez, qazlı və enerji içkiləri, qəhvə, konsentrat və ekstraksiya edilmiş meyvə şirələri, kvas, çips və oxşar qəlyanaltılar, saqqız, karamel və kremli qənnadı məhsulları da təhsil müəssisələrində satıla bilməz.
Siyahıya həmçinin göbələklər və onlardan hazırlanan məhsullar, ərik tumunun ləpəsi və araxis, quru qida konsentratlarından hazırlanmış yeməklər, tez hazırlanan qidalar və birdəfəlik istifadə üçün nəzərdə tutulan çaylar da daxildir.
Qeyd olunub ki, təhsil müəssisələrinin rəhbərləri və qida təchizatçıları müəyyən edilmiş normalara ciddi riayət etməlidirlər. Məktəblərdə qidalanmanın təşkili və məhsulların keyfiyyətinə nəzarət məqsədilə AQTA tərəfindən mütəmadi monitorinqlər keçiriləcək. AQTA valideynlərə də müraciət edərək bildirir ki, təhsil müəssisələrinin bufetlərində qadağan olunmuş məhsullarla rastlaşdıqları halda Agentliyin “1003” Çağrı Mərkəzinə məlumat versinlər.
Əslində valideynlərə məktəbə daxil olmaq qadağandır. Mütəmadi bufetlərə nəzarət etmək imkanı yoxdur. Amma köhnə məmulatların satıldığı barədə şikayətlər olub. Burada nələrə diqqət etmək vacibdir?
İstehlakçıların Hüquqlarının müdafiəçisi Eyyub Hüseynov mövzu ilə bağlı Musavat.com-a fikrini bölüşüb: “Hələlik ölkədə Standartlaşdırma, Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Komitəsi mövcud olduğu dövrdə məktəb bufetləri üçün müəyyən standartlar qəbul edilmişdi. Bu təşəbbüs müsbət idi və həmin vaxt bəzi qidaların məktəb bufetlərində satışı da qadağan olunmuşdu. Lakin reallıq bir qədər fərqlidir. Praktikada məktəb bufetləri əksər hallarda ayrı-ayrı fiziki şəxslərə və ya hüquqi şəxslərə icarəyə verilir. Bir çox hallarda məktəb direktorları bufeti icarəyə götürən və orada fəaliyyət göstərən şəxslərlə faktiki olaraq ortaq maraq münasibətlərində olur və nəticədə qoyulan tələblərə tam əməl edilmir. Xüsusilə regionlarda vəziyyət daha çox diqqət tələb edir. Müsbət nümunə kimi qeyd etmək olar ki, Azad İstehlakçılar Birliyinin Beyləqan rayon nümayəndəliyi artıq bir neçə ildir ki, Beyləqan rayonu ərazisində bu mövzu üzrə araşdırmalar aparır və müəyyən ictimai nəzarət həyata keçirir. Bu təşəbbüs təqdirəlayiqdir və davam etdirilməlidir”.
Eyyub Hüseynov qeyd edib ki, burada xüsusilə valideyn komitələrinin rolu böyükdür. Valideyn komitələri məktəb bufetlərində satılan qidaların keyfiyyətinə və gigiyenik şərtlərə ciddi nəzarət etməlidirlər. Eyni zamanda bufetlərdə kassa aparatlarının tətbiqi və satış zamanı kassa çeklərinin verilməsi təmin olunmalıdır. Kassa çekində satılan məhsulun adı, satış vaxtı və digər məlumatlar göstərilməlidir ki, hər hansı problem və ya şübhəli hal yarandıqda bunu araşdırmaq mümkün olsun. Bu cür şəffaflıq həm nəzarəti gücləndirər, həm də məktəblərdə qida təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə kömək edər.
Reallığı, yəni mövcud problemləri yaxşı vəziyyətə dəyişmək üçün bu təşəbbüs əslində müsbət addımdır. Ancaq bunun effektiv olması üçün ciddi ictimai nəzarət mexanizmi qurulmalıdır. Bu prosesdə valideyn komitələri, məktəb müəllimləri və məktəb direktorları fəal iştirak etməli, məktəb bufetlərinin fəaliyyətinə davamlı nəzarət həyata keçirməlidirlər. Eyni zamanda şagirdlərin fikrinə və iştirakına da xüsusi önəm verilməlidir.
İllərdir ki, Azad İstehlakçılar Birliyi bu sahədə müxtəlif təkliflər irəli sürür. Məsələn, böyük məktəblərdə bütün şagirdlərin bufetdə qidalanması üçün fasilə vaxtı kifayət etmir, xüsusilə də şəhər məktəblərində bu problem daha qabarıq görünür. Buna görə də məktəblərin dəhlizlərində avtomatik meyvə satan cihazların quraşdırılması təklif olunur.
Belə cihazlar həm sağlam qidalanmanı təşviq edər, həm də praktik həll yolu ola bilər. Şagirdlər 20 qəpik ödəməklə meyvə ala və qidalanma ehtiyaclarını daha sağlam şəkildə təmin edə bilərlər. Bu, eyni zamanda gəlirli biznes modeli kimi də tətbiq oluna bilər.
Digər tərəfdən, illər əvvəl, hətta müstəqilliyin ilk dövrlərində məktəb bufetləri müəyyən dərəcədə mərkəzləşdirilmiş qaydada təchizat sistemi ilə təmin olunurdu. Lakin sonradan həmin qurum ləğv edildi və bu sahədə vahid nəzarət mexanizmi zəiflədi. Bu sahədə yenidən müəyyən təşkilati model formalaşdırmaq mümkündür. Məsələn, bufetlərin fəaliyyətinə cavabdeh olan xüsusi təşkilatçı qurumlar müəyyən edilə bilər. Bu qurumlar həm təchizata, həm də qida təhlükəsizliyinə görə məsuliyyət daşıyaraq məktəblərdə daha şəffaf və sağlam qidalanma sisteminin qurulmasına kömək edə bilərlər“.
Afaq Mirayiq,
Musavat.com
