Kiçik ölçülü toyuqlar sağlam deyil?
Çağdaş dövrümüzdə məhsul çeşidləri qarşısında qalarkən seçim etmək o qədər də asan deyil. Rəflərdə bir-birindən cəlbedici bağlamalar, gözəl təqdimatların arxasında keyfiyyətmi, cəfəngiyyatmı durur? Bunu ayırd etmək üçün kifayət qədər məlumatlı olmaq lazımdır.
Məsələn, bütün dünyada, o cümlədən də Azərbaycanda əlçatan qiymətinə görə ən çox istifadə olunan ət məhsulu toyuqdur. Təbii olaraq, onun ətrafında durmadan yayılan əfsanələr, şayiələr, narahatlıqlar var. Bunların bəzilərinə aydınlıq gətirərək, əsaslı və ya əsassız olduğundan bəhs edək.
Toyuqlar haqqında ən geniş yayılmış əfsanələrdən biri onların iri çəkisi ilə bağlıdır. Belə bir sual verək: Broyler toyuğu dedikdə nə hiss edirsiniz? Əksər cavablar heç də pozitiv olmayan təsəvvürlərlə bağlı olacaq. Çünki yalnış fikirlərə görə broylerlər fərqli çeşidli iynələrin hesabına belə ətli ola bilir. Bu tamamilə yalnış düşüncədir! Cavabımızı əsaslandıraq:
– Broyler xüsusi toyuq cinsidir. Azərbaycanda ən çox rast gəlinən broyler cinsi Ross308-dir. Adətən bu toyuqları 42 günlük olanda kəsirlər. Həmin müddətə quşun çəkisi 1,8-2 kq və daha artıq ola bilir ki, bu da normaldır. Bu cins gözəl, tüklərinin rəngarəng və ya skeletinin güclü olmasına deyil, ətli olmağa meyillidir. Eynən təbiətdəki başqa nümunələr kimi. Məsələn: bəzi bitkilər dekorativ olub təbiətdə və ya interyerdə gözəllik yaradarkən, bəziləri zahiri ilə cəlbedici olmasa da bəhrəsi ilə faydalı olmaqdadır.
– İri toyuq tam böyümüş, formalaşmış, sağlam məhsuldur. Onu balaca toyuqdan nə fərqləndirir? İnkişaf mərhələsinin ilk 3-4-cü həftəsində əvvəlcə skelet formalaşır. Növbəti 2 həftə ərzində əzələ qatı böyüməyə başlayır. Ona görə də tam böyüməyən cücələri aldıqda istehlakçı pulunu sümüyə vermiş olur. Bununla da uduzur və ya başqa sözlə desək, özü-özünü aldadır. Cücələri inyeksiya vasitəsilə şişirdən insafsız istehsalçılar alıcılarda iri toyuq xofunun yaranmasına səbəb olub. Hərçənd beynəlxalq stanrtlara uyğun fəaliyyət göstərən böyük şirkətlər toyuqların böyüdülməsində iynələrdən istifadə etmir.
– Təcrübə göstərir ki, iri çəkili toyuqlar haqqında qorxunc fikirləri yayan ikinci mənbə naməlum mənşəli quş istehsalı ilə məşğul olan kiçik şirkətlərdir. Məlumdur ki, toyuqlar ən həssas quşlardır. Hava dəyişikliyi, mövsümi epidemiyalar quşların xəstələnməsinə səbəb ola bilir. Müasir, inkişaf etmiş quşçuluq fabriklərindən fərqli olaraq kiçik müəssisələrdə quşların sağlığını qorumaq üçün müvafiq şərait olmur. Təbii olaraq, cüzi mənfi dəyişikliklər quşların kütləvi xəstələnməsinə gətirib çıxarır. Nəticədə inkişaf etməmiş cücələr tələf olur və ya tələf olmaq təhlükəsi ilə üzləşir. Şirkətini böhrana salmaqdan çəkinən insafsız istehsalçılar belə toyuqları vaxtından əvvəl kəsərək satışa çıxarır və utanmadan iri toyuqdan daha faydalı məhsul kimi xəstə cücələri alıcıya sırıyır.
– Bəzən yalnış olaraq kənd toyuğu ilə broyler toyuğunu müqaisə edirlər. Kənd toyuğu daha ləng inkişaf edən quş cinsi olub 6-7 aya yetişir. Təbiətdə gəzib yemini özü axtarmağa məcrur olduğu üçün onun skeleti daha güclü, əzələsi isə daha sərt olur. Məhz bu səbəbdən şorbalarda ləzzətli olsa da, quru yeməklərdə kənd toyuğu broylerə uduzur. Zərif, şirəli əti ilə bir iri broyler toyuğu 5 nəfərlik ailənin doyumlu yeməyinə çevrildiyi halda kənd toyuğunun ən az 2-si bu missiyanı yetirə bilər. Bu da ailə budcəsinə 3 dəfə zərər deməkdir (orta hesabla kənd toyuğu 9-10 manat təşkil edir).
– İri toyuqların dadsız olduğunu iddia edirlər. Bu fikir də yalnışdır. Çünki, normal inkişaf mərhələlərindən keçmiş, sağlıqlı bəslənən, gigiyenik qaydalara , islami şərtlərə uyğun kəsilmiş, qablaşdırılmış, soyuq zəncir sistemi qorunaraq satış rəflərinə gətirilən məhsul hər zaman daha dalıdır.
