Karen Şahnazarovun Şuşa sayıqlaması
Ataların bir misalı var: “Əslini danan haramzadədir.” Mənbələrdə göstərilir ki, qədim zamanlardan bəri rəsmi soyad bir insanı və ailəsini tanımağa xidmət edir. “Soyad qohumluq dərəcəsini təyin etməyə imkan verir, çünki burada yalnız dil xüsusiyyətləri deyil, həm də tarixi amillərlə ərazi xüsusiyyəti nəzərə alınır.”
Maraqlıdır ki, Rusiya Yəhudi Konqresi İctimai Şurasının üzvü, daha çox “Pole çudes” verilişinin aparıcısı və bədii rəhbəri kimi tanınan Leonid Yakuboviçə verdiyi müsahibədə erməni mənşəli rusiyalı kinorejissor Karen Şahnazarov əvvəlcə etiraf edir ki, ulu babası Hüseyn Məlik Şahnəzarov olub. “Hüseyn müsəlman adıdır. Azərbaycan tarixçiləri ona görə deyirlər ki, Qarabağ bizim ərazimizdir. Əsasını türklər qoyublar. Hüseyn Məlik Şahnəzərov bir türk olub və bizim soyadımız da ermənicə deyil, sonradan erməniləşib.”
Özünün knyaz olduğunu bildirən Karen əlavə edir ki, mənim əlimdə sənəd var ki, 19-cu əsrin əvvəlində mənim ulu babam Qarabağ rus imperiyasının tərkibinə daxil olandan sonra burada yaşayan zədaganlar adından 1-ci Aleksandıra müraciət edir ki, onların burada torpağa sahiblik hüququnu təsdiq etsin… İndi “nifaq alması” sayılan Şuşa bizim nəslin mülküdür. Mənə buna aid sənədi atam verib, mən də onu öz oğluma verəcəm…”
Nədənsə həmişə öz məzəli hazırcavavlığı və erudisiyası ilə seçilən Yakuboviç “Mosfilm” konserninin baş direktorundan soruşmur ki, axı onun adı – Karen ermənilərdə geniş yayılsa da ərəb adıdır, əcdadları Hüseyn və Məlik adları da hakəza, “şah” farsça, “nəzər” türkcə, “ov” isə ruscadır. Bəs sən özün kimsən, ay Şahnəzərov?
…Şahnəzərovlar dünyada yaşayan xristian-alban əsilli sülalə olub. Qədim türk etnonimi olan Vərəndə adının əslini danan bu dönmələrə heç bir aidiyyətı yoxdur.
Tarixi faktlarda Qarabağ xanlığı dövründə 5 böyük Alban məlikliyinin- Dizaq, Vərəndə, Çiləbörd və Talış (Gülüstan) məlikliklərinin Azərbaycanın müxtəlif bölgələrindən Qarabağa gəlmə, Xaçın məlikliyinin isə qədim Azərbaycan Alban sülaləsinin davamı olması qeyd edilmişdir. Vərəndə məlikliyini türk bəyi Məlik Şahnəzər idarə edirdi.
XVII əsrdə yaşamış Arakel Darvecli özünün “Tarix kitabı”nda (1662) göstərir ki, I Şah Abbası qonaqpərvərliklə qarşıladığına görə şah nəcib və xeyirxah münasibət göstərərək Vərəndin məlikliyini ona tapşırmış, qardaşlarına da digər ad və kəndlər bağışlamışdı. “Şah ona öz möhürü ilə təsdiqlənmiş fərman vermişdi ki, səlahiyyətləri dəyişməz qalsın”.
1680-ci illərin sonunda həmin Şahnəzərin törəmələri dağlıların hücumlarından xilas olaraq şahın onlara Qarabağda bağışladığı torpaqlara gəlirlər. Müstəqil Qarabağ xanlığının yaradıcısı Pənahəli xan Cavanşir (1748-1763) xristian məliklər arasındakı nifaqdan bacarıqla istifadə edərək Ballıqaya və Ağdərə döyüşlərində onları tabe edə bilmiş və hakimiyyətini tanımağa məcbur etmişdir.
XVIII əsrdə erməni tarixçiləri tərəfindən “erməni” adlandırılan Qarabağın xristian əhalisinin əslində Azərbaycan albanları idilər. Qeyd edilən dövrdə hətta Qarabağda yaşayan alban məlikləri Rusiya çarı I Pyotra göndərdikləri məktubda özlərini erməni deyil, alban adlandırmışlar. Məlik Şahnəzər I Pyotr öləndən sonra Nadir şahın, Nadir şah öləndən sonra isə əslən Sarıcalı boyunun Cavanşir nəslindən olan Pənahəli xanın qılınıcının altından keçərək Vərənədə məlikliyini idarə etmişdir.
AMEA-nın Tarix İnstitutunun böyük elmi işçisi Ramin Əlizadə“Əslən vərəndəli olmayan dönmə Məlik Şahnəzər” yazısında göstərir ki, Qarabağın yerli türk müsəlman bəylərinin Qarabağa buraxmadığı, yalnız Nadir şah Əfşarın 1736-cı il 17 iyul tarixli və öz möhürü ilə təsdiqlədiyi fərmanı ilə Qarabağa Vərəndə qədim türk boyunun oymağına yerləşən Şahnəzər adlı şəxs əslən Göyçənin qərbində qədim qıpçaq soyundan olsa da, onun mənsub olduğu nəslin nümayəndələri qriqoriyan kilsəsinin təsiri ilə öz dini və etnik kimliklərini itirmiş və hər yerdə özlərini erməni kimi qələmə vermişlər. “Hətta dönmə nəslinin nümayəndələrinin sonradan “mən qarabağlıyam, qarabağ xanlarının nəslindənəm” deməsi üçün Məlik Şahnəzərin oğlanları öz bacıları Hürzadı Pənahəli xanın oğlu İbrahimxəlilə ərə verdilər. Şahnəzərovlar ən çox erməniləşmiş Alban-Qıpçaq türkləridir. Erməniləşmiş Məlik-Şahnəzərovlar bu dönmənin törəmələridir. İndi də istər Ermənistanda, istərsə də, Rusiya Federasiyasında olsun, dünyanın hər yerində özlərini erməni kimi təqdim edir və həyasızcasına Qarabağın “yerli əhalisi” olduqlarını iddia edirlər.”
Üstəlik əgər mənbələrdə Məlik Şahnəzərin Göyçə (Sevan) gölünün qərbindən Qarabağa köçdüyü bildirilirsə, onun törəmələri hansı əsasla Şuşanı özlərinin mülkü adlandırırlar? XIX əsrdə bu nəslin bəzi tanınmış üzvləri erməni qəbiristanlığında dəfn olunmalarına etiraz etmişlər.
Onu da qeyd edək ki, 2011-ci ildə Arsen Məlik-Şahnəzərov adlı birisi sübut etməyə çalışırdı ki, o, Məlik Şahnəzərin törəmələrindəndir və guya onun nəsli Qarabağda Vərəndi idarə etmişdi. Öz kökündən çoxdan qopub, kökdən danışan belə erməni “başbilənlər” çoxdur. Görəsən, “Şuşa bizim dədə-baba mülkümüzdür” iddiasını irəli sürən daha neçə Məlik Şahnəzər törəməsi var?
… Dünyaya barış mesajı verən, qatıldığı tele tok-şoularda, müsahibələrində Azərbaycan Prezidentini son 30 ildə Cənubi Qafqazın ən uğurlu siyasətçisi adalandıran, ermənilərin “Revanş haqda xəyallar isə boş məşğuliyyətdən başqa bir şey deyil” , “Qarabağ heç vaxt Ermənistanın olmayıb” deyən Karen Şahnazarovun isə Şuşanın onun nəslinə aid olduğunu söyləməsi sadəcə və sadəcə gülüncdür.
