Qalib ölkədən Paşinyana çağırış: Ağıllı ol!
İşğalçı, məğlub ölkənin yeganə çıxış yolu, nicatı Azərbaycanın və Türkiyənin əməkdaşlıq təklifləri ilə razılaşmaq, sülh sazişini imzalamaqdır
Ermənistanda heç vaxt sabit olmayan vəziyyət artıq idarəolunmaz həddə çatıb. Sözdə prezident olsa da, ölkəni idarə etmək səlahiyyətlərindən kənarda qalan Armen Sarkisyanın istefası ilə gərginləşən vəziyyət bir növ «ayı meşədən küsüb, meşənin xəbəri yoxdur» məsəlinə bənzəyir. «Məxməri inqilab» sözünü eşitsək də, «küçə inqilabı»nın nümunəsini Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın hakimiyyəti zəbt etməsi ilə gördük. Xarici ölkədə yaşadığı üçün Nikolun fırıldaqlarından, havadarlarının planlarından xəbərsiz olan Armen Sarkisyan Ermənistana kabab qoxusuna gəlsə də nəsibi uzunqulaq dağlanması oldu. 8 il müddətinə prezident seçilsə də, 8 dəfə söz sahibi olmayan, heç bir sənədə qol çəkib, rəsmi sənəd imzalamayan «prezidentin» dövlət başçısı adını daşımasının formallığı da Ermənistanın təcrübəsində zühur etdi. Guya parlament üsul-idarəsi ilə ölkəni idarə edəcəyini deyən Nikolun Armeni siyasi fiqura çevirib, tərksilah etməsi erməni hiyləsinin daxili trayektoriyasının formulu idi. Kabinetdə oturub ölkədəki vəziyyəti , 44 gün davam edən İkinci Qarabağ müharibəsini, Ermənistanın məğlubiyyətini, baş nazirin kapitulyasiya aktı imzalamasını adi vətəndaş kimi seyr edən «prezidentin» axır ki, səbri tükəndi, səlahiyyətlərini, küncə sıxışdırıldığını xatırlatdı və istefa verdi.
Ermənistanda bu vaxtsız, müəmmalı gedişi Armenin başqa ölkənin vətəndaşı olması ilə izah etməyə çalışsalar da, bu arqumentə inananlar çox azdır. Çünki Sarkisyanın namizədliyi irəli sürüləndə onu dəstəkləyən, səsvermədə iştirak edən seçicilər də bilirdilər ki, Armen Ermənistanda yaşamadığı üçün prezident ola bilməz. Bu baxımdan Nikolun istefa ilə əlaqədar fikir formalaşdırmaq kələyi inandırıcı deyil. İstefasının səbəblərini açıqlayan Armenin sözlərindən aydın olur ki, «sabiq prezident» ölkədə baş verən hadisələrə, müharibə və ya sülh məsələlərinə təsir edə bilmədiyi” üçün məyusdur. «Prezident» kimi dövlət və xalq üçün məqsədyönlü hesab etmədiyi qanunlara veto hüququ olmayıb. Ölkənin daxili və xarici siyasətindən kənarda qalıb. Əksinə, özü kimi ailəsi də müxtəlif siyasi qrupların hədəfinə çevrilir. İstefa fikrinə düşməzdən əvvəl götür-qoy etdiyini açıqlayan Sarkisyan bildirib ki, bu qərar qətiyyən emosional deyil, Nikolun anlamadığı məntiqə əsaslanır. Ölkənin və xalqın hazırkı çətin dövründə prezidentin baş verən proseslərə təsir etmək səlahiyyətləri məhdudlaşdırıldığı üçün prezident institutu dedi-qodu və sui-qəsd nəzəriyyələrinin, təcrübələrinin obyektinə çevrilib. Bu şəraiti yaradan isə məkrli siyasəti ilə regionda sabitliyin yaranmasına əngəl törədən «yeddibaşlı ölməz Kaşşey» Nikol Paşinyandır.
Belə bir şəraitin mövcudluğu sülh təşəbbüslərini ləngidir. Baş nazirin «Vətəndaş müqaviləsi» partiyası ilə digər partiyalar arasında yaranan gərginlik, Paşinyanın prezident postunda keçmiş təhsil, elm, mədəniyyət və idman naziri, baş nazir aparatının rəhbəri Araik Arutyunyanı görmək niyyəti ilə bağlı sərsəmləməsi ölkədə siyasi gərginliyi daha da artırıb. Qarabağ və Yerevan erməniləri arasındakı rəqabəti gücləndirib. Başqa dövlətlərin Ermənistanın daxili və xarici siyasətini yönləndirməsi isə onsuz da iqtisadi böhran içərisində çabalayan işğalçı ölkədə idarəetmə imkanlarını sıfır həddinə çatdırıb. Bu baxımdan istər Ermənistanda, istərsə də Xankəndidə mövcud iqtidara qarşı etimadsızlıq, istefa tələbləri artmaqdadır. Ölkəni kütləvi tərk edənlərin sayının artması ilə demoqrafik vəziyyət çıxılmaz həddə çatıb.
Belə mürəkkəb siyasi labirintdə qalan, 44 gün davam edən İkinci Qarabağ müharibəsində məğlubiyyətini kapitulyasiya aktına qol çəkməklə etiraf edən Paşinyanın başqalarının göstərişi ilə hərəkət etməsi əhalinin narazılığına səbəb olur. Bu baxımdan bölgədə sabitliyin yaranması üçün başlıca şərt olan və Azərbaycanın israrla tələb etdiyi sülh sazişini imzalamaqdan müxtəlif bəhanələrlə yayınan, sərhədlərin demarkasiyası və delimitasiyası məsələsini bilərəkdən ləngidən Paşinyanın gündə bir hava çalması ermənilərin özlərini də çaşdırır. Sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyası ilə bağlı «təkliflərini» Rusiyanın vasitəçiliyi ilə bildirəcəyini bəyan edən Nikolun bu «dahiyanə seçimi» bir daha göstərir ki, heç vaxt müstəqil dövlət olmayan Ermənistan gələcəkdə də başqalarının oyuncağı, aləti kimi qalacaq. Öz ölkəsini idarə edə bilməyən, Azərbaycan qarşısında diz çöküb yalvaran Ermənistanın Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının tərkibində Qazaxıstanda «əmin- amanlıq yaratmaq» missiyasında iştirakı havadarlarının işğalçının varlığı haqqında təsəvvür formalaşdırması Paşinyanın başını tumarlamasıdır. Necə deyərlər, «ağası gülüm olanın, başına külüm olar.»
Düşdükləri belə gərgin vəziyyətə baxmayaraq hələ də yeni müharibə həvəsində olan, sərhəddə təxribatlar törədən Ermənistanın başsız baş naziri anlamalıdır ki, fərari ordusu ilə yalnız görüntü yarada bilər. Təəssüflər olsun ki, revanş əldə etmək istəyən qüvvələr də kifayət qədər çoxdur. Hadisələrin gedişi göstərir ki, Prezident İlham Əliyevin regionda yaratdığı yeni geosiyasi reallıq fonunda Ermənistanın sülh sazişini imzalamaqdan, Zəngəzur dəhlizinin açılması ilə razılaşmaqdan başqa çıxış yolu yoxdur. Ermənistanın gələcəyi, nicatı Azərbaycan və Türkiyə ilə münasibətlərini bölgədə ölkəmizin yaratdığı yeni reallıqlara, həqiqətlərə uyğun qurması ilə bağlıdır. Ermənistan yaranmış tarixi şəraitdən istifadə edərək Prezident İlham Əliyevin sülh çağırışlarına adekvat cavab versə, dostluq və əməkdaşlıq jestlərini qiymətləndirərək normal inkişaf yolu tutsa maksimum fayda əldə edə bilər. Əks halda, artan gərginlik cəmiyyətin parçalanması və miqrasiyanın artması, Ermənistanın məhvi ilə nəticələnəcək.
