Məlum olduğu kimi, Prezident İlham Əliyev icbari tibbi sığorta sahəsində idarəetmənin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı yeni fərman imzalayıb.
Fərmana əsasən, ölkədə icbari tibbi sığorta üzrə mövcud idarəetmə sistemi yenidən qurulur və bir sıra səlahiyyətlər Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinə verilir. Bu addım icbari tibbi sığorta sahəsində islahatların davam etdirilməsi məqsədi daşıyır.
Sənədə görə, İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyi ilə Dövlət Tibbi-Sosial Ekspertiza və Reabilitasiya Agentliyi birləşdirilərək yeni qurum — Dövlət Tibbi Sığorta və Ekspertiza Agentliyi yaradılacaq. Yeni agentlik icbari tibbi sığortanın tətbiqi, vəsaitlərin idarə olunması, tibbi xidmətlərin maliyyələşdirilməsi və xərclərin ödənilməsi kimi əsas funksiyaları həyata keçirəcək.
Eyni zamanda, yeni qurum əlilliyin müəyyən edilməsi və hərbi xidmətə çağırılan şəxslərin tibbi müayinəsi kimi sahələrdə də fəaliyyət göstərəcək. Agentlik, həmçinin keçmiş iki qurumun hüquqi varisi kimi onların hüquq və öhdəliklərini, eləcə də əmlakını öz üzərinə götürəcək.
Fərmanda nəzərdə tutulur ki, bəzi funksiyalar da digər qurumlara ötürüləcək. Belə ki, dərman və tibbi vasitələrlə təminat üzrə səlahiyyətlər Tibbi Ərazi Bölmələrini İdarəetmə Birliyinə, reabilitasiya xidmətləri isə Sosial Xidmətlər Agentliyinə veriləcək.
Bəs bu yeniliklər əhali üçün nələr vəd edir? Şəffaflıq necə qorunacaq?
Səhiyyə iqtisadiyyatı üzrə mütəxəssis Nərmin Abbaslı Musavat.com-a deyib ki, illərdir əhali şikayət edir, “xəstəxanada diaqnoz qoyulur, amma əlillik dərəcəsi almaq üçün nazirlikdə aylarla gözləyirik” deyə narazılıq bildirirdi.
Onun sözlərinə görə, bu səbəbdən, iki qurum arasında sənəd savaşı bitmirdi.
“İndi dövlət deyir ki, tibbi tarixçənizlə əlillik ekspertizası eyni bazada, eyni əllərdə birləşəcək. O deməkdir ki, artıq heç kim vətəndaşa “get filan xəstəxanadan arayış gətir” deyə bilməyəcək. Sistem sizin MRT kağızınızı da, qan analizinizi də bir düymə ilə görəcək.
Üstəlik, dərman təminatı da artıq birbaşa TƏBİB-in öhdəliyinə keçdi. Yəni xidmət bir yerdə, maliyyə nəzarəti isə Anar Əliyevin rəhbərlik etdiyi nazirlikdə olacaq”, – deyə ekspert söyləyib.
Bəs bu, şəffaflığı artıracaq, yoxsa bürokratiyanı daha da böyüdəcək?
N.Abbaslı hesab edir ki, şəffaflıq məsələsinə optimist baxsaq, indiyə qədər İcbari Tibbi Sığorta Agentliyi ilə ƏƏSMN-nin sistemləri fərqli idi:
“Bir vətəndaşın xəstəxanadakı rentgen şəkli ilə nazirlikdəki əlillik komissiyasının rəyi arasında “uçurum” yaranırdı. İndi hər iki proses eyni bazada birləşdiyi üçün “saxta diaqnozla əlillik almaq” və ya “xəstəxanada olan xidməti nazirlikdə gizlətmək” qeyri-mümkün olacaq”.
Mütəxəssis qeyd edib ki, rəqəmsallaşma artdıqca insan faktoru azalır, bu da şəffaflıq deməkdir:
“Məsələyə skeptik yanaşsaq, bütün səlahiyyətlərin tək bir mərkəzdə (bir nazirlikdə) cəmləşməsi riski yaradır, çünki əgər daxili nəzarət mexanizmləri güclü olmasa, bir qurumun həm pulu idarə etməsi, həm də xidmətin keyfiyyətinə qərar verməsi şəffaflıqdan çox, qərarların qapalı qapılar arxasında verilməsinə gətirib çıxara bilər.
Bürokratiyaya gəldikdə isə baş verən dəyişiklik klassik bir optimallaşdırma modelidir. Bu, bürokratiyanın texniki olaraq azalmasıdır. Amma yeni Agentliyin (Dövlət Tibbi Sığorta və Ekspertiza Agentliyinin) funksiyaları o qədər genişdir ki, (həm sığorta, həm maliyyə, həm əlillik), bu nəhəng yükün altında qərarların qəbulu ləngiyə bilər. Qurum böyüdükcə çevikliyini itirmək təhlükəsi var. Qısa desəm, bu dəyişiklik “Sistemli dövlət idarəçiliyi” baxımından düzgün addımdır, dağınıqlığı aradan qaldırır. Lakin yekun nəticə bu sistemin başına keçən kadrların (icraçıların) rəqəmsal keçidi nə dərəcədə sürətli və dürüst tətbiq etməsindən asılı olacaq”.
Afaq Mirayiq,
Musavat.com
