“Problemli, sinifdə xaos yaradan şagirdlər üçün ayrıca təhsil müəssisələri yaradılsın” – İlginc TƏKLİF
Tərbiyə məqsədilə uşaqlara qarşı fiziki və psixoloji zorakılığın tətbiqinə görə cərimələrin nəzərdə tutulması ilə bağlı yeni qanun layihəsi cəmiyyətdə geniş müzakirələrə səbəb olub. İnzibati Xətalar Məcəlləsinə təklif edilən 525-1-ci maddəyə əsasən, valideynlər, eləcə də uşaqlara nəzarət funksiyasını yerinə yetirən müəllimlər, tibb və sosial xidmət işçiləri, digər müvafiq qurumların əməkdaşları tərəfindən uşağa qarşı cismani cəza tətbiq edilməsi artıq inzibati məsuliyyət yaradır. Bu hallarda iki yüz manatadək cərimə nəzərdə tutulur.
Layihədə xüsusilə vurğulanır ki, “tərbiyə məqsədilə” adı altında həyata keçirilən hər hansı fiziki və ya psixoloji təzyiq forması zorakılıq kimi qiymətləndiriləcək. Bu isə o deməkdir ki, indiyə qədər bəzi hallarda “tərbiyə üsulu” kimi qəbul edilən davranışlara artıq hüquqi qiymət veriləcək.
Məsələ ilə bağlı cəmiyyətdə fərqli yanaşmalar mövcuddur. Bir qisim hesab edir ki, bu dəyişiklik uşaqların hüquqlarının qorunması baxımından mühüm addımdır və ailə daxilində, eləcə də təhsil müəssisələrində zorakılığın qarşısının alınmasına xidmət edəcək. Digər tərəfdən isə belə fikirlər səslənir ki, əvvəllər müəllimin şagirdə sərt şəkildə irad bildirməsi və ya valideynin müəyyən hallarda fiziki cəza tətbiq etməsi tərbiyə vasitəsi kimi qəbul edilirdisə, indi bu yanaşma cərimə ilə nəticələnə bilər.
Mövzu ilə bağlı təhsil mütəxəssisi Elçin Əfəndi Musavat.com-a danışıb.
Mütəxəssisin fikrincə, sinifdə xaos yaradan şagirdlərə qarşı da ciddi addımlar atılmalı, çətin tərbiyə olunanlar üçün ayrıca təhsil müəssisələri yaradılmalıdır:
“Hesab edirəm ki, burada əsas məsələ müəllimlərin nüfuzunun qorunması və tədris mühitinin sağlam saxlanılmasıdır. Bu baxımdan, müəllimi həddindən artıq əsəbiləşdirən, onu psixoloji və ya hətta fiziki təzyiq göstərmək həddinə çatdıran şagirdlərə qarşı da müəyyən qaydaların sərtləşdirilməsi zəruridir. Çünki bəzi hallarda müşahidə olunur ki, elə şagirdlər var ki, onlar ümumiyyətlə, tədris prosesini tamamilə pozur, sinifdə nizam-intizamı dağıdır və həm müəllimin, həm də digər şagirdlərin hüquqlarını ciddi şəkildə məhdudlaşdırırlar.
Bu cür halların qarşısını almaq üçün düşünürəm ki, beynəlxalq təcrübəyə nəzər salmaq faydalı olar. Necə ki, bir sıra xarici ölkələrdə çətin tərbiyə olunan, davranış problemləri olan uşaqlar üçün xüsusi təhsil müəssisələri fəaliyyət göstərir, Azərbaycanda da ən azı belə alternativ təhsil modellərinin yaradılması vacibdir. Bu cür müəssisələrin əsas məqsədi həmin şagirdləri cəmiyyətdən təcrid etmək deyil, əksinə, onların davranışlarını korrektə etmək, psixoloji dəstək göstərmək və uyğun tədris mühiti formalaşdırmaqdır. Beləliklə, həm ümumi məktəblərdə tədrisin keyfiyyəti qorunar, həm də problemli şagirdlər fərdi yanaşma ilə daha düzgün istiqamətə yönləndirilə bilər.
Digər tərəfdən, fiziki şiddət məsələsi qətiyyən qəbulolunmazdır. Müəllimlər də, valideynlər də öz davranışlarına xüsusi diqqət yetirməli, uşaqlarla ünsiyyətdə pedaqoji etikaya riayət etməlidirlər. Eyni zamanda, şagirdlər də öz məsuliyyətlərini dərk etməli, davranışlarında etik normaları gözləməli və tədris mühitinə hörmətlə yanaşmalıdırlar”.
Elçin Əfəndi vurğulayıb ki, bu qərar və yanaşmalar elə qurulmalıdır ki, bəzi şagirdlər bundan sui-istifadə edərək qəsdən müəllimləri və ya digər nəzarətçi şəxsləri təzyiq altında saxlamasın, onları çətin vəziyyətə salmasın:
“Yəni həm müəllimin hüquqları qorunmalı, həm də şagirdlərin hüquqları balanslı şəkildə təmin olunmalıdır. Yalnız bu halda sağlam, ədalətli və effektiv təhsil mühiti formalaşdırmaq mümkün olar”.
Xalidə Gəray,
Musavat.com
