Bəşəriyyət müharibələrə son qoymasa…

Hər il BMT-nin Baş katibinin  Beynəlxalq Sülh Günü münasibətilə dünya xalqlarına müraciətlərində deyilir ki, münaqişələrin səngiməsi, atəşkəs rejiminə tərəflərin qarşılıqlı şəkildə əməl etməsi təkcə insanların əmin-amanlıq şəraitində yaşaması deyil, eyni zamanda, inkişaf, tərəqqi, bəşəri təhlükəsizliyə təminatdır. Lakin hətta sülh günündə belə ümumi məqsədlər naminə  dövlətlər bir-birilə dil tapa bilmir, həmin gün də dünyada  atəş  səsləri səngimək bilmir.

Hələ  19-cu əsrin  sonlarında  təsis edilən Beynəlxalq Sülh Bürosunun əsas  missiyası müharibəsiz dünya yaratmaq olub. Buna baxmayaraq  XX əsrdə  iki  dəfə Dünya müharibəsi baş verdi,  milyonlarla  adam öldürüldü, əlil olanların, yaralananların sayı, mülkiyyətə vurulan ziyanların miqdarı  hesaba sığmadı.

Vaxtilə XX əsrin görkəmli fiziki, nisbilik nəzəriyyəsinin banisi Albert Eynşteyn deyirdi: “Mən yalnız sülhsevər deyil, həm də bir sülh savaşçısıyam. İnsanlar savaşa savaş açmadıqları müddətdə heç bir şey savaşları ortadan qaldırmayacaq.” Hətta müharibələrin qarşısının alınması mövzusunda A. Eynşteyn və psixoanaliz elminin banisi  Ziqmund Freyd məktublaşıblar da.

Britaniyalı  fizik,  ictimai xadim Con Bernal  ötən əsrin 50 -ci illərində   yazdığı “Müharibəsiz dünya” (“World Without War”) adlı kitabında müharibə zülmündən azad olmuş və bütün elmi nailiyyətləri insan naminə istifadə etmiş cəmiyyətin təsvirini vermişdir.  Yeri gəlmişkən, o, 1953 -cü ildə xalqlar arasında dostluğun möhkəmləndirilməsinə görə  beynəlxalq Stalin mükafatına  layiq görülmüşdü.

Təəssüf ki, sülh idеyаsı bu günə kimi  insаn əqlini nаrаhаt еdən, оnu dаim düşünməyə vаdаr еdən ən ümdə prоblеmlərdən biri  olsa da,   nəinki  dünya alimlərinin,  hətta  siyasətçilərin onun haqqında  yüksək kürsülərdən  söylədikləri hələlik yalnız söz olaraq qalmaqdadır.

Tədqiqatçıların hesablamalarına görə, 1945-ci ildən – yəni  İkinci Dünya müharibəsindən  üzü bəri planetdə cəmi 26 dinc gün mövcud olmuşdur.  Buna baxmayaraq 75 il  ərzində  dünyada   onlarla  ictimai-siyasi xadim  Sülh üzrə Nobel mükafatına   layiq görülmüşdür. Əslində bu  sülh mükafatı Nobel Komitəsi tərəfindən “Millətlər arasındakı qardaşlıq, daimi orduların ləğvi və ya azaldılması və sülh qurultaylarının keçirilməsi və təşviqi üçün ən çox və ya ən yaxşı işlər görmüş şəxsə” təqdim edilir.

2009 -cu ildə bu  mükafata Amerika Prezidenti Barak Obama layiq görüldü. Obamanın mükafatlandırılması tənqidlərsiz  ötüşmədi. Spektiklərin fikrincə,  Əfqanıstanda 30 min əsgəri olan Amerika Prezidentinin sülh mükafatına layiq görülməsi vaxtından əvvəl atılmış, çaşdırıcı bir addım idi. Lakin Nobel sülh mükafatı mərasimindəki  nitqini ABŞ -ın 44-cü prezidenti  “Ədalətli sülh və ədalətli müharibə” mövzusuna həsr etmişdi:  “Biz  acı həqiqəti etiraf etməliyik: nə qədər ki, yaşayırıq münaqişələri həyatımızdan yox edə bilməyəcəyik. Elə məqamlar olacaq ki, dövlətlər təklikdə, yaxud birlikdə qüvvə tətbiqinin nəinki zəruri olduğu, hətta mənəvi-əxlaqi baxımdan doğru olduğu qənaətinə gələcəklər.”  Onun fikrincə, ədalətli müharibə isə yalnız öz ərazisində düşmənə müqavimət göstərildiyi müharibədir. Bəs  görəsən, onda ABŞ  qoşunları İraq ərazisində  niyə hərbi əməliyyatlar apardı? Axı İraq ABŞ-a hücum etməmişdi.

ABŞ-ın hazırkı Prezidenti Co Bayden isə deyir: “Əfqan müharibəsini görən dördüncü prezidentəm”  Sual olunur, əfqan müharibəsini görən, yoxsa  Əfqansıtandakı  müharibələrdə ABŞ ordusunun iştirakına əmr verən? Bu gün tutaq ki,  Əfqansıtanda  kim-kimlə sülh bağlayacaq, hələlik aydın deyil. Əgər  kənardan qızışdırılan vətəndaş  müharibələrində heç kim qalib gələ bilmirsə, demək,  orada sülhdən danışmaq  əbəsdir. İndi haqlı olaraq  müharibə ekspertləri belə fikir  söyləyirlər: “Bəşəriyyət müharibələrə son qoymasa, müharibələr bəşəriyyətə son qoyacaqdır…”

Qurani-Kərimdə Allah-Təala öz bəndələrinə  buyurur: “Ey iman gətirənlər! Hamınız bir yerdə sülhə gəlin! Şeytanın yolu ilə getməyin, çünki o, sizin aşkar düşməninizdir.”

Bu  gün yer üzünün  illərlə qanayan yarası olan Fələstin, İraq, Suriya, Əfqanıstan, Liviya   və  başqa  müsəlman  dövlətləri hər gün yadelli əsgərlərin və ya araqızışdıranların hücumuna məruz qalır. Bu ölkələrdə vətəndaş müharibələri, qarşıdurmalar, aclıq və insan haqlarının tapdanması ən yuxarı səviyyədə baş verir. Xalqın böyük qismi yurd-yuvasından çıxmağa məcbur edilir, məcburi köçə etiraz edənlər isə qətlə  yetirilirlər. Qadınların təcavüzə məruz qaldığı, məscidlərin talan edildiyi, müsəlmanların evlərinə, tarlalarına hücum edilərək əziyyət gördüyü bu ölkələrdə qətl edilənlərin sayı yüz minləri  ötüb keçir.

XXI yüzilliyin  20 ili ərzində  ABŞ prezidentləri yalnız seçkidən-seçkiyə  ölkənin ştatlarında olur və   Kremldə oturan  Rusiya dövlət başçılarının ayağı  bir dəfə də olsun ölkəsini ucqar  vilayətlərinə dəyməyib.  Amma ABŞ-ın da, Rusiyanın  da əsgərləri  isə  özgə xalqların  torpaqlarında gəzməkdən sanki xüsusi zövq alırlar. Halbuki  özgə ərazilərində  müharibə aparmaq  həmin dövlətlərə  ikiqat  baha başa gəlir.

Azərbaycan dövləti  30 ilə yaxın  Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə həllini özünə seçim etdiyini  dünyaya  bəyan elədi.  Lakin bu illər ərzində nə BMT, nə ATƏT, nə də bu gün əsgərləri özgə xalqların torpaqlarını tapdalayan  dövlətlər  xalqımızın haqq səsini eşitmədilər. 44 günlük ədalətli  Vətən müharibəsində qazanılan Qələbə həm də  sülh danışıqlarına  qapı açdı.

Bu gün kənar müdaxilələr, kobud güclər olmasa  heç bir ölkədə  söndürülmüş münaqişə  ocaqları  yenidən alovlanmaz.  Bu gün 44 günlük  müharibənin   kadrlarını seyr etdikcə hər birimizin ürəyi ağrıyır. 30 illik  düşmən işğalının  ən acı dəhşətlərini görən və  yaşayan xalqlardan biri də bizim xalqımızdır. Xalqımız həmişə sülhün tərəfdarı olmuşdur.

Bəs deyilmi, ey insanlar, töküldü qan, axdı qan?

Bəs deyilmi, qara torpaq su içdi göz yaşından.

…Sülhə gəlin, ey insanlar, yoxsa dünya məhv olar.

-nəğməsi  dünyaya ünvanlanan sülh mesajımızdır.