XXI əsrin geosiyasi mənzərəsində dövlətlərin nüfuzu artıq yalnız iqtisadi göstəricilərlə və ya diplomatik əlaqələrin genişliyi ilə müəyyən edilmir. Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində milli maraqlarını qətiyyətlə müdafiə edə bilən, təhlükəsizlik mühitini özü formalaşdıran və regional proseslərə təsir göstərən dövlətlər xüsusi çəkidə qəbul olunurlar. Son illər Azərbaycanın keçdiyi inkişaf yolu da məhz bu reallığın ən parlaq nümunələrindən biridir. Bu gün Azərbaycan təkcə iqtisadi uğurları, enerji layihələri və beynəlxalq təşəbbüsləri ilə deyil, həm də qalib ordusu və tam təmin edilmiş suverenliyi ilə dünyanın diqqət mərkəzindədir.
26 İyun – Silahlı Qüvvələr Günü Azərbaycan dövlətinin müasir tarixində xüsusi siyasi məna daşıyan əlamətdar günlərdən biridir. Çünki bu tarixə artıq yalnız ordunun yaranma günü kimi deyil, həm də dövlət müstəqilliyinin, milli təhlükəsizliyin və suveren inkişaf modelinin təntənəsi kimi baxılır. Azərbaycanın son illərdə qazandığı uğurlar göstərdi ki, güclü dövlətin təməlində güclü iqtisadiyyat, xalq-iqtidar birliyi və müasir ordu dayanır. Məhz bu vəhdət Azərbaycanın qarşısında duran ən mürəkkəb geosiyasi maneələri aşmasına imkan verdi. Ulu Öndər Heydər Əliyev hələ dövlət quruculuğunun ilk mərhələlərində ordu məsələsinə yalnız hərbi sahə kimi deyil, milli dövlətçiliyin strateji istiqaməti kimi yanaşırdı. Onun məşhur fikri bu gün də öz aktuallığını qoruyur: “Güclü ordu dövlətin müstəqilliyinin təminatçısıdır, qarantıdır.” Bu fikir təkcə siyasi bəyanat deyil, Azərbaycanın sonrakı inkişaf yolunu müəyyən edən strateji konsepsiya idi. Məhz Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi dövlətçilik kursu nəticəsində ölkədə nizami ordu quruculuğunun möhkəm təməlləri yaradıldı, milli hərbi kadr potensialı formalaşdırıldı və gələcək qələbələrin əsasları qoyuldu. Tarix göstərir ki, zəif dövlətlər geosiyasi proseslərin obyektinə çevrilirlər, güclü dövlətlər isə həmin proseslərin müəllifi olurlar. Uzun illər ərzində Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin həlli ilə bağlı aparılan danışıqlar prosesində beynəlxalq vasitəçilərin ikili yanaşmaları, BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələrinin icra olunmaması və işğal faktının davam etməsi bir daha sübut edirdi ki, beynəlxalq münasibətlər sistemində ədalətin təmin olunması üçün siyasi iradə ilə yanaşı güc amili də vacibdir.
Cənab Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən məqsədyönlü siyasət nəticəsində Azərbaycan məhz bu gücü formalaşdırmağa nail oldu. Ordu quruculuğu dövlət siyasətinin əsas prioritetlərindən birinə çevrildi. Müdafiə sənayesinin yaradılması, hərbi büdcənin dəfələrlə artırılması, ən müasir silah sistemlərinin alınması, peşəkar hərbi kadrların hazırlanması və beynəlxalq hərbi əməkdaşlığın genişləndirilməsi Azərbaycanın müdafiə potensialını tamamilə yeni səviyyəyə yüksəltdi. Cənab Prezident İlham Əliyevin dediyi kimi: “Ordu quruculuğu bizim üçün prioritet məsələdir.” Bu siyasət son nəticədə Azərbaycanın regionda qüvvələr balansını dəyişdirməsinə gətirib çıxardı.
2020-ci ilin payızında baş vermiş Vətən müharibəsi təkcə hərbi əməliyyat deyildi. Bu müharibə Cənubi Qafqazın siyasi xəritəsini dəyişən tarixi hadisə oldu. Azərbaycan Ordusunun 44 gün ərzində qazandığı möhtəşəm qələbə işğala son qoymaqla yanaşı, regionda formalaşmış status-kvonu da kökündən dəyişdirdi. İllərlə davam edən danışıqların nəticə vermədiyi bir şəraitdə Azərbaycan öz gücü hesabına beynəlxalq hüququ təmin etdi. Bununla da dünya bir daha şahid oldu ki, milli maraqlarını qorumağa qadir olan dövlətlər geosiyasi proseslərin istiqamətini dəyişə bilirlər. Vətən müharibəsindən sonra regionda yaranan yeni vəziyyət artıq Azərbaycanın müəyyən etdiyi reallıqlar üzərində qurulmağa başladı. Uzun illər işğal amilindən istifadə edərək siyasi üstünlük əldə etməyə çalışan Ermənistan ilk dəfə olaraq yeni geosiyasi düzənin şərtlərini qəbul etmək məcburiyyətində qaldı. 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən lokal xarakterli antiterror tədbirləri Azərbaycanın dövlət suverenliyinin tam bərpasını təmin etdi. Cəmi 23 saat 43 dəqiqə davam edən əməliyyat nəticəsində separatizmə son qoyuldu, konstitusiya quruluşu tam bərpa edildi və ölkənin bütün ərazisində dövlət hakimiyyəti təmin olundu. Bu hadisə yalnız hərbi uğur deyil, həm də siyasi qələbə idi. Əslində 2020-ci ildə başlanmış tarixi proses 2023-cü ildə öz məntiqi yekununa çatdı. Azərbaycan sübut etdi ki, onun ərazi bütövlüyü və suverenliyi heç bir müzakirə mövzusu deyil. Bu gün Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq işləri də məhz həmin qələbələrin siyasi nəticəsidir. İşğaldan azad olunmuş torpaqlarda həyat yenidən canlanır, şəhərlər və kəndlər bərpa olunur, Böyük Qayıdış proqramı uğurla icra edilir.
Müasir dövrdə Azərbaycanın gücü yalnız hərbi imkanlarla ölçülmür. Azərbaycan artıq regionun enerji təhlükəsizliyində, nəqliyyat-kommunikasiya layihələrində və beynəlxalq əməkdaşlıq platformalarında aparıcı rol oynayan dövlətə çevrilib. Zəngəzur dəhlizi layihəsi, Orta Dəhliz təşəbbüsü, Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində inteqrasiya prosesləri və Avropanın enerji təhlükəsizliyinə verilən töhfələr Azərbaycanın geosiyasi əhəmiyyətini daha da artırır. Bütün bu layihələrin arxasında isə güclü dövlət amili dayanır. Çünki təhlükəsizliyini təmin edə bilməyən ölkə regional layihələrin aparıcı iştirakçısı ola bilməz. Azərbaycan isə bu gün həm təhlükəsizlik yaradan, həm də iqtisadi əməkdaşlığı təşviq edən dövlət kimi çıxış edir. Azərbaycanın son illərdə əldə etdiyi uğurlar bir daha sübut edir ki, müasir dünyada hərbi güc və siyasi nüfuz bir-birini tamamlayan amillərdir. Bu gün ölkəmiz beynəlxalq təşkilatlarda, qlobal enerji və nəqliyyat layihələrində, Türk dünyasının inteqrasiya proseslərində və regional təhlükəsizlik məsələlərində söz sahibi kimi çıxış edirsə, bunun arxasında yalnız iqtisadi potensial deyil, həm də güclü müdafiə sistemi dayanır. Azərbaycan artıq təhlükəsizlik istehlak edən deyil, təhlükəsizlik yaradan dövlətlər sırasında yer alır. Ölkəmizin təşəbbüsü ilə reallaşan beynəlxalq layihələr, formalaşan yeni əməkdaşlıq platformaları və strateji tərəfdaşlıq əlaqələri göstərir ki, Qarabağ Zəfərindən sonra Azərbaycan yalnız öz ərazi bütövlüyünü bərpa etməyib, eyni zamanda Cənubi Qafqazın gələcək inkişaf istiqamətlərini müəyyən edən əsas siyasi aktora çevrilib. Bu gün regionda yaranan hər bir yeni geosiyasi konfiqurasiyada Azərbaycanın mövqeyi nəzərə alınır və bu, dövlətimizin son illərdə qazandığı siyasi, hərbi və diplomatik gücün ən mühüm göstəricilərindən biridir. 2021-ci ildə imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərini müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəltməklə yanaşı, regionun gələcək təhlükəsizlik modelinin əsaslarını da müəyyənləşdirdi. Bu sənəd iki qardaş dövlət arasında hərbi-siyasi əməkdaşlığın yeni mərhələsini formalaşdırdı və Cənubi Qafqazda sabitliyin qorunmasında mühüm amilə çevrildi. Bu gün Azərbaycan Ordusunun Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin modeli əsasında modernləşdirilməsi, komando qüvvələrinin yaradılması, Milli Müdafiə Universitetinin fəaliyyəti və müştərək hərbi təlimlər gələcəyin təhlükəsizlik çağırışlarına verilən strateji cavabdır.
Bu gün Azərbaycan artıq 1990-cı illərin çətinliklərlə üzləşən dövləti deyil. Bu gün Azərbaycan öz sözünü deyən, milli maraqlarını qətiyyətlə müdafiə edən, regional və qlobal proseslərdə mövqeyi nəzərə alınan güclü dövlətdir. Bu gücün təməlində isə xalqın iradəsi, siyasi liderlik və qalib Azərbaycan Ordusu dayanır. Cənab Prezident İlham Əliyevin ifadə etdiyi kimi: “Güclü dövlətin güclü ordusu olmalıdır.” Məhz buna görə də Azərbaycanın son illərdə qazandığı bütün tarixi nailiyyətlərin mərkəzində ordu amili dayanır. Qələbə ilə nəticələnən hərbi güc ölkəyə tam suverenlik qazandırdı, tam suverenlik isə Azərbaycanı regionun aparıcı siyasi güc mərkəzlərindən birinə çevirdi.
David İbramxəlilov,
YAP Qusar rayon təşkilatının sədri
